To'lqinli jo'natish: yuk tashuvchi chiqish vaqtiga qarab reja

Ertalab omborga yuzlab buyurtma tushadi va hammasi bir vaqtda yig'ishga beriladi. Tushga borib yuzlab tayyor quti rampa oldida to'planadi, yuk mashinasi esa faqat soat beshda jo'naydi. Ba'zi buyurtmalar soatlab turib qoladi, kech kelgan shoshilinch buyurtma esa mashinaga ulgurmaydi. To'lqinli jo'natish (wave shipping) bu tartibsizlikni yo'lga soladi: buyurtmalar yig'ishga bir yo'la emas, jo'natish vaqtiga qarab guruhlab beriladi. Quyida to'lqinni qanday rejalashtirish va tekshirish haqida.

To'lqin nima

To'lqin — yig'ishga bir vaqtda berilgan buyurtmalar guruhi. Guruh odatda bitta yuk tashuvchi yoki bitta marshrut bo'yicha tuziladi va aniq bir jo'nash vaqtiga bog'lanadi. Masalan, soat 14:00 gacha tushgan buyurtmalar birinchi to'lqinga, 14:00 dan 17:00 gacha tushganlari ikkinchisiga kiradi. Natijada har buyurtma o'z mashinasi uchun o'z vaqtida tayyor bo'ladi, rampa oldida ortiqcha yuk to'planmaydi, xodimlar ishi tekisroq taqsimlanadi.

Teskari hisob

To'lqinni mashina jo'nashidan boshlab orqaga qarab rejalashtirish eng oson. Har bosqichga o'z omboringizda o'lchangan vaqtni qo'yasiz. Bosqich vaqti buyurtma hajmiga ham bog'liq: besh qatorli va ellik qatorli buyurtma bir xil vaqt olmaydi, shu sabab o'rtacha emas, aynan shu mashinaga tushadigan odatiy hajm olinadi. Bosqichlar jo'nashdan orqaga qarab shunday joylashadi:

1. Mashinaga yuklash.
2. Yig'ilgan buyurtmalarni yuklashdan oldin tekshirish.
3. Qadoqlash va rampa yonidagi maydonga qo'yish.
4. Yig'ish.
5. Zaxira vaqti.

Hisob shu bosqichlarning teskari yig'indisi: jo'nash vaqtidan hammasi ayriladi va to'lqinni yig'ishga chiqarishning eng kech vaqti topiladi.

Shartli misol

Mashina soat 17:00 da jo'naydi. Vaqtlar o'lchandi: yuklash 30 daqiqa, tekshirish 20 daqiqa, qadoqlash va maydonga qo'yish 30 daqiqa, yig'ish 90 daqiqa. Zaxira 30 daqiqa.

• 17:00 − 30 daqiqa = 16:30, yuklash boshlanadi.
• 16:30 − 20 daqiqa = 16:10, tekshiruv boshlanadi.
• 16:10 − 30 daqiqa = 15:40, qadoqlash boshlanadi.
• 15:40 − 90 daqiqa = 14:10, yig'ish boshlanadi.
• 14:10 − 30 daqiqa zaxira = 13:40.

Demak, to'lqin eng kechi 13:40 da yig'ishga berilishi kerak. Buyurtmalar qabuli esa shundan oldin yopiladi, masalan, 13:30 da. Bu vaqt «kesish vaqti» deyiladi: undan keyin tushgan buyurtma keyingi to'lqinga o'tadi.

To'lqin hajmini ikki cheklov belgilaydi: yig'uvchilar soni va rampa yonidagi maydon sig'imi. Shartli hisob: smenada 6 yig'uvchi bor va har biri soatiga 25 buyurtma yig'adi deb o'lchandi, ya'ni soatiga 150 buyurtma. 90 daqiqada bu 225 buyurtma beradi. Demak, shu mashina uchun to'lqin 225 buyurtmadan oshmasligi kerak: ko'p bo'lsa, ikkinchi to'lqin yoki qo'shimcha xodim kerak. Maydon ham tekshiriladi: 225 buyurtmani qo'yish uchun yetarli joy bormi?

Kech tushgan buyurtma qoidasi

Qoidasiz kesish vaqti ishlamaydi, chunki har kuni kimdir «bitta kichik buyurtma, ulgurib qolamiz» deydi. Oldindan yozib qo'ying:

• kesish vaqtidan keyingi buyurtma avtomatik ravishda keyingi to'lqinga o'tadi;
• shoshilinch istisnoni faqat bitta mas'ul tasdiqlaydi va u jurnalga yoziladi;
• istisno soni oyiga belgilangan chegaradan oshsa, kesish vaqti qayta ko'rib chiqiladi.

Aks holda to'lqin chegarasi o'z ma'nosini yo'qotadi va tizim yana «hammasi bir vaqtda»ga qaytadi. Qoidani mijozlarga ham oldindan ma'lum qiling: buyurtma shaklida «bugungi jo'natish uchun 13:30 gacha» deb yozilsa, tortishuvlar keskin kamayadi.

To'lqinni yopish

Har to'lqin uchun jurnalda qisqa yozuv yuritiladi: rejalashtirilgan buyurtmalar soni, yig'ilgani, tekshirilgani, mashinaga yuklangani va keyingi to'lqinga o'tgani. Raqamlar bir-biriga mos kelishi kerak: rejalashtirilgan = yuklangan + o'tkazilgan. Mos kelmasa, yo'qolgan buyurtmani darhol qidirish mumkin, chunki mashina hali jo'namagan va maydon to'lqinlar bo'yicha ajratilgan.

Maydon ajratish ham muhim. Har to'lqin uchun rampa yonida alohida yo'lak yoki chiziq belgilanadi va unga to'lqin raqami yozib qo'yiladi. Ikki to'lqin bir maydonda aralashib ketsa, buyurtma noto'g'ri mashinaga ortiladi.

Xulosa

To'lqinli jo'natish ombor ishini jo'nash vaqtiga bog'laydi: mashinadan orqaga hisoblab, kesish vaqti va kech tushgan buyurtma qoidasini belgilaysiz. SkladLog jo'natish nazoratida yig'ilgan buyurtmani yuklashdan oldin tekshiradi (pozitsiya, son, yorliq, qadoq), shuning uchun to'lqin yopilganda yuklangan va rejalashtirilgan buyurtmalar soni hujjat bilan tasdiqlanadi.