
Nol qoldiq usuli: yig'ish paytida yacheyka bo'shasa sanash
Bo'shagan yacheykani sanash eng oson: sanash uchun deyarli narsa yo'q. Usul qanday ishlaydi, qaysi tafovutlarni topadi va yig'ishni to'xtatmay joriy qilinadi.
Sanash qiyin ish: yacheykada ikki yuz dona tovar turibdi, har birini birma-bir sanash kerak, ustiga yig'ish davom etyapti. Bo'shagan yacheyka esa boshqa gap. Yig'uvchi oxirgi donani oldi, javon bo'sh, sanash uchun deyarli hech narsa qolmadi. Aynan shu payt tizim bilan haqiqat solishtirilsa, hech qanday alohida sanoq vaqtini sarflamay tafovutlarni topish mumkin. Bu nol qoldiq usuli. Quyida u qanday ishlaydi, nimani topadi va yig'ishni to'xtatmay qanday joriy qilinadi.
Usul qanday ishlaydi
Mantiq bir jumlada: yacheyka tizimda nolga tushganda yoki yig'uvchi uni bo'shatganda, yacheykaning haqiqatan bo'shligi tasdiqlanadi. Ikki holat bo'ladi:
- tizim qoldig'i nolga tushdi, ammo yacheykada tovar qoldi: ortiqcha topildi;
- yig'uvchi oxirgi donani oldi, ammo tizimda hali qoldiq bor: kamomad topildi, ya'ni tizimda bo'lgan tovar javonda yo'q.
Topilgan ortiqcha tovar tuzatish yozilmaguncha buyurtmaga ishlatilmaydi: u avval qayd etiladi, so'ng sabab aniqlanadi. Ikkala holatda ham yig'uvchi yoki nazoratchi yacheykani sanaydi, natijani yozadi va farq tizimga kiritiladi. Hammasi 5–10 soniyada tugaydi, chunki sanash uchun ko'p narsa yo'q.
Qaysi tafovutlarni topadi
Usul oddiy ko'ringani bilan, u ombordagi tipik muammolarni ochadi:
- tizimga kiritilmagan ko'chirish: tovar boshqa yacheykaga o'tgan;
- noto'g'ri yacheykaga qo'yilgan qaytarilgan tovar;
- kirimda kam yoki ortiq kiritilgan son;
- javonning orqasida yoki pastki qatorda unutilgan quti;
- xato yacheykadan yig'ilgan buyurtma.
3PL uchun usul yana bir jihati bilan qulay: yuk egasiga tafovut umumiy «qoldiq mos kelmadi» ko'rinishida emas, aniq joy va vaqt bilan beriladi: «sizning artikulingiz, B-14-2 yacheykasi, oxirgi dona olinganda 3 dona ortiqcha chiqdi». Bunday yozuvga ishonish ham, uni tekshirish ham osonroq.
Usul hamma narsani topmaydi: katta zaxirali, hech qachon bo'shamaydigan yacheykalar bu yo'l bilan sanalmaydi. Ularga odatdagi tsiklik sanoq jadvali kerak. Shuning uchun nol qoldiq usuli jadvalning o'rniga emas, uni to'ldirish uchun ishlatiladi.
Yig'ishni to'xtatmay joriy qilish
WMS yoki 1C bo'lsa: chiqim natijasida yacheyka qoldig'i nolga tushganda tizim «yacheykani tasdiqlang» vazifasini beradi. Excel va qog'oz hisobda: yig'ish varag'iga «oxirgi dona?» ustuni qo'shiladi, yig'uvchi yacheykadagi oxirgi donani olsa, belgi qo'yadi va javonga qaraydi. Bo'sh bo'lsa, «bo'sh» deb yozadi; bo'sh bo'lmasa, qolgan sonni yozadi. Ish yo'lda sodir bo'ladi, ya'ni yig'uvchi baribir shu yacheykada turibdi, qo'shimcha yurish kerak emas.
Shartli hisob. Omborda kuniga taxminan 150 yacheyka bo'shaydi, har birida tasdiqlash 5–10 soniya. Jami 12–25 daqiqa, butun smena yig'uvchilari o'rtasida taqsimlangan. Bu alohida sanoq jadvalidan ancha arzon.
Shartli misol
B-14-2 yacheykasida tizim bo'yicha 24 dona. Yig'uvchi 24 donani oldi, lekin pastki javon orqasida yana 3 dona turganini ko'rdi. Demak, 3 dona ortiqcha. Sabab qidiriladi: yaqinda qabulda 3 dona kam kiritilgan bo'lishi mumkin, yozuv shunga qarab tuzatiladi.
Boshqa holat: tizimda 24 dona, yig'uvchi 20 tasini oldi va javon bo'sh. 4 dona kam. Nazoratchi qo'shni yacheykani ko'radi va u yerda 4 dona topadi: ko'chirish tizimga kiritilmagan. Tuzatish «yo'qotish» emas, ko'chirish sifatida yoziladi.
Natijani qayerga yozish va qanday baholash
Bo'sh yacheyka tasdig'ining natijasi alohida jadvalga emas, umumiy tafovutlar jurnaliga tushadi: sana, yacheyka, tizim bo'yicha va haqiqiy son, farq, taxminiy sabab. Shunda nol qoldiq usulida topilgan tafovutlar boshqa usullarda topilganlar bilan birga tahlil qilinadi. Usul foydaliligini bitta raqam ko'rsatadi: yuzta tasdiqlashning nechtasida farq chiqdi. Dastlabki haftalarda bu ulush odatda yuqori bo'ladi, chunki ombor yig'ilib qolgan xatolardan tozalanadi, keyin pasayadi. Pasaymasa, xato manbai hal qilinmagan: ko'chirish yoki qaytarish tartibini ko'rib chiqish kerak.
Odatiy xatolar
- Yig'uvchi javonga qaramasdan «bo'sh» tugmasini bosadi yoki belgi qo'yadi.
- Topilgan ortiqcha tovar jim olinadi: «qolgan ekan, jo'natib yuboraman».
- Natija yozilmaydi, faqat qoldiq tuzatiladi.
- Usul butun sanoq tizimi o'rniga qo'yiladi.
- Pastki va orqa tomon tekshirilmaydi.
SkladLog tsiklik sanoqda omborni to'xtatmay zonalarni navbat bilan sanaydi, mos kelmagan qatorni o'sha zahoti qayta ko'radi va natijani aylanma sanoq varag'i ko'rinishida beradi.